Europejskie Centrum Solidarności otrzymało zmniejszoną dotację na wydatki w 2019. Taka decyzję podjął minister KiDN, Piotr Gliński. W długim wywodzie (poniżej) wyjaśnia, iż obcięcie dotacji nie jest – broń Boże – wynikiem sankcji. Jednocześnie przytacza wypowiedzi prezydenta Lecha Wałęsy oraz polityków PO, jakie miały miejsce w ECS, a które są bardzo nie w smak obecnej władzy. I powinny być zabronione. Ciekawe, czy gdyby Szanowny Prezes Kaczyński wygłosił tam wykład, dotacja by wzrosła?

fot. Renata Dąbrowska/AG


Poniżej odpowiedź Min. Piotra Glińskiego na interpelację posłów Agnieszki Pomaskiej, Jerzego Borowaczaka, Małgorzaty Cmiel, Ewy Lieder, Tadeusza Aziewicza, Marka Biernackiego Grzegorza FDurgi. Kazimierza Plockego oraz moją:

WICEPREZES RADY MINISTRÓW

MINISTER KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO

prof. dr hab. Piotr Gliński

Szanowny Panie Marszałku,

 

odpowiadając na interpelację nr 27555 Państwa Posłów Agnieszki Pomaskiej, Jerzego Borowczaka, Małgorzaty Chmiel, Adama Korola, Ewy Lieder, Tadeusza Aziewicza, Marka Biernackiego, Grzegorza Furgi, Kazimierza Plockego z dnia 13 listopada 2018 roku w sprawie zmniejszenia dotacji dla Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień zaprezentowanych w punktach odnoszących się do poszczególnych pytań.

1. Informację o wysokości limitu dotacji na wydatki bieżące na 2019 rok zgodnie z aneksem nr 1 z dnia 31 stycznia 2013 roku, do umowy z dnia 8 listopada 2007 roku dotyczącej utworzenia i prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury pod nazwą Europejskie Centrum Solidarności przekazano na podstawie z art. 143 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., Poz.2077 ze zm.). W myśl art. 143 ww. ustawy, dysponenci części budżetowych, w terminie do dnia 25 października, przekazują informacje o przyjętych przez Radę Ministrów w projekcie ustawy budżetowej kwotach:

1) dochodów i wydatków, w tym wynagrodzeń – jednostkom podległym;

2) dotacji na zadania z zakresu administracji rządowej, zadania inspekcji i straży,

dotacji na realizację zadań własnych oraz o kwotach dochodów związanych

z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej – jednostkom samorządu

terytorialnego;

3) środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków

europejskich, dla których zarządy województw są instytucją zarządzającą lub

pośredniczącą – zarządom województw.

Natomiast w terminie do dnia 1 grudnia jednostki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przekazują właściwym dysponentom części budżetowych projekty planów finansowych na następny rok

budżetowy, zgodne z projektem ustawy budżetowej. Decyzja o poinformowaniu instytucji o kwocie limitu dotacji na wydatki bieżące na 2019 rok została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem. Jest rzeczą naturalną, że pracownicy działów księgowych zatrudnieni w instytucjach kultury powinni posiadać wiedzę dotyczącą terminów wynikających z ustawy o finansach publicznych. Tak więc podjęcie takiej, a nie innej decyzji akurat w dniu 25 października nie powinno być zaskoczeniem i wynika z terminu zawartego w ustawie o finansach publicznych (instytucja mogła zakładać, że ostateczna wysokość limitu dotacji może być inna, tym bardziej że od kilku lat otrzymywała wyższą od zakładanej w umowie kwotę dotacji podmiotowej).

2. Decyzja o kwocie limitu dotacji dla ECS na wydatki bieżące na 2019 rok została podjęta 25 października 2018 roku. Decyzja ta była poprzedzona wnikliwą analizą i podsumowaniem dotychczasowej działalności ECS. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako dysponent cz. 24 budżetu państwa Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, posiada pełne prawo do decydowania, jaki będzie limit dotacji dla poszczególnych instytucji, dla których jest organizatorem lub współorganizatorem. W przypadku decyzji o wysokości dotacji dla ECS minister kierował się również zapisami umowy o współprowadzeniu instytucji z 2007 r. wraz z aneksem z 2013 r., gdzie ustalono minimalny poziom dotacji na poziomie 4 mln zł.

3. Podjęta decyzja o wysokości limitu dotacji dla ECS na wydatki bieżące na 2019 rok w kwocie 4 mln zł nie musi wpłynąć negatywnie na realizację programu ECS na 2019 rok dotyczącego trzydziestej rocznicy upadku komunizmu w Polsce. W myśl przywoływanego już art. 143 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, ECS w terminie do 1 grudnia br. ma obowiązek opracowania i przekazania do MKiDN projektu planu finansowego na następny rok budżetowy. Jest to standardowa procedura, realizowana przez wszystkie instytucje kultury prowadzone przez dysponentów właściwych części budżetowych, w tym w wypadku Ministra KiDN. ECS ma więc możliwość dostosowania swoich wstępnych założeń programowych do wysokości kwoty dotacji, tj. 4 mln zł. To od kompetencji i doświadczenia osób zarządzających ECS zależeć będzie, w jakim stopniu skonstruują budżety przyszłych projektów, tak aby uwzględnić w nich aktualny potencjał finansowy instytucji (szacowany obecnie na ponad 9 mln zł w 2019 roku). Należy przy tym zauważyć, że wiele spośród instytucji kultury współprowadzonych przez Ministra KiDN otrzymuje znacznie niższy poziom dotacji podmiotowych niż 4 mln zł, a z powodzeniem realizują one niezwykle złożone i ważne projekty.

4. Ministerstwo na utrzymanie ECS w 2019 roku przeznaczy dotację podmiotową w kwocie 4 mln zł. Jak zauważono powyżej, realizacja programu ECS na rok 2019 będzie zależała od kadry zarządzającej tą instytucją. Należy wierzyć, że doświadczenie managerów kultury

w ECS pozwoli na taką konstrukcję przyszłych projektów, która będzie uwzględniała aktualny potencjał finansowy instytucji. Oprócz tego warto przypomnieć, że zawarta między organizatorami umowa oraz Statut ECS wyznaczają wiodącą rolę Prezydenta Miasta Gdańska przy obsadzaniu stanowiska Dyrektora ECS, Rady oraz Kolegium Historyczno- Programowego, a także sprawowaniu nadzoru nad instytucją, która została wpisana do Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez Gminę Miasta Gdańska. Prezydent Miasta Gdańska będzie miał możliwość zaangażować bardziej adekwatne środki finansowe, stosowne do jego umocowania i roli jako wiodącego organizatora. Podobnie przed Marszałkiem Województwa Pomorskiego pojawi się możliwość zwiększenia dotacji podmiotowej dla ECS, która ze strony Województwa, jak warto przypomnieć, została w 2013 roku obniżona o 200 tys. zł (z 1 mln zł do 800 tys. – przy niemal identycznej w stosunku do MKiDN roli jako niewiodącego współorganizatora).

5. Europejskie Centrum Solidarności jako instytucja kultury działa w szczególności na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, umowy z 8 listopada 2007 w sprawie utworzenia i prowadzenia wspólnej instytucji kultury pod nazwą Europejskie Centrum Solidarności oraz Statutu Europejskiego Centrum Solidarności.

Zgodnie z obowiązującym prawem, Europejskie Centrum Solidarności stanowi samodzielny podmiot prawa i posiada kompetencje do decydowania, jakie organizacje działają na jego terenie. Ocena działalności tych podmiotów powinna przede wszystkim uwzględniać zgodność tej działalności ze Statutem ECS, ale także innymi aktami wewnętrznie obowiązującymi w ECS, jak np. Regulamin zwiedzania ECS. Jeżeli jakieś wydarzenie lub organizacja narusza prawo obowiązujące w ECS, dyrekcja powinna reagować zgodnie z przewidzianymi w tym prawie procedurami.

W ECS dochodziło w przeszłości do naruszania § 8 ust. 1, lit. g, Regulaminu zwiedzania ECS, który stanowi, że prowadzenie agitacji politycznych w ECS jest zabronione. Regulamin zwiedzania ECS jest prawem wewnętrznym ECS i przestrzegać go powinny wszystkie osoby znajdujące się w budynku. Zgodnie z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (Art. 32 Konstytucji RP), tych zapisów powinien również przestrzegać były Prezydent RP Lech Wałęsa oraz każda inna osoba. Przestrzeganie prawa wewnętrznie obowiązującego w instytucjach kultury stanowi jeden z najważniejszych demokratycznych standardów, respektowanych we wszystkich instytucjach kultury w Świecie.

22 lutego 2018 roku w Europejskim Centrum Solidarności były prezydent RP Lech Wałęsa oświadczył w towarzystwie Grzegorza Schetyny, że w najbliższych wyborach samorządowych nie udzieli poparcia Pawłowi Adamowiczowi. Sam Grzegorz Schetyna oświadczył, że Gdańsk jest ważnym miejscem dla Platformy Obywatelskiej: „To nasz

matecznik. Zrobimy wszystko, żeby wygrał tu kandydat szerokiej koalicji antypisowskiej, który zagwarantuje miastu rozwój. Jutro wieczorem odbędzie się zarząd PO i wówczas poszukamy kandydata, który będzie łączył”. Całe spotkanie miało charakter ściśle partyjny, ponieważ padały tam sformułowania dotyczące funkcjonowania określonej partii politycznej oraz obietnice wyborcze. Organizatorem spotkania była gdańska Platforma Obywatelska.

Wcześniej, 19 lutego, Paweł Adamowicz na zorganizowanej w ECS konferencji prasowej oświadczył: „gdyby tak się złożyło, że Platforma Obywatelska nie poprze mnie w wyborach, wówczas będę kandydował jako niezależny kandydat ze wszystkimi tego konsekwencjami, a więc i stworzeniem własnych list kandydatów na radnych Miasta Gdańska.” „Jestem lojalny wobec Platformy Obywatelskiej podkreślił. – Wczoraj przewodniczący Schetyna miał urodziny, a więc zbieg okoliczności nie był może najlepszy. Pewnie nie był to prezent urodzinowy. Ja z Grzegorzem Schetyną rozmawiałem kilkakrotnie w ciągu ostatnich miesięcy i to były rozmowy bardzo poważne, natomiast ja się zachowywałem wobec niego niezwykle lojalnie”. Spotkanie to było ewidentnie polityczne. Podobnych spotkań było więcej, jak chociażby w czerwcu 2018 roku, gdy Lech Wałęsa „reaktywował” „komitet obywatelski”. W zorganizowanym w ECS spotkaniu udział wzięli Grzegorz Schetyna, Katarzyna Lubnauer, Michał Boni, Włodzimierz Cimoszewicz i Andrzej Rzepliński. Spotkanie to również nawiązywało do działań politycznych, były prezydent zachęcał do organizowania się w imię zbliżających się wyborów.

Wykorzystywanie ECS do celów politycznych miało miejsce również w latach poprzednich, np. w październiku 2016 roku w Europejskim Centrum Solidarności odbyła się konferencja prasowa Grzegorza Schetyny i Lecha Wałęsy, podczas którego zakomunikowano, że były prezydent nawiązuje współpracę z PO. Lech Wałęsa wówczas mówił: „Ja mogę tylko potwierdzić. Układ mój z KODem dobiega końca, oczywiście prawdopodobnie zostanie on przedłużony. Ale ponieważ ja lubię dużo pracować, włączam się teraz we współpracę z Platformę Obywatelską.” Wcześniej, bo w czerwcu 2016, Lech Wałęsa organizował w ECS spotkanie z sympatykami Komitetu Obrony Demokracji.

Podczas uroczystości z okazji 38. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych 31 sierpnia br. doszło do incydentu, podczas którego grupa osób wykrzykiwała i wywiesiła transparenty z hasłami politycznymi, zakłócając tę niezwykle ważną dla wszystkich Polaków rocznicę. Do zakłócenia porządku publicznego doszło na tarasie ECS, podczas składania kwiatów pod Bramą nr 2, w obecności najwyższych władz Rzeczypospolitej Polskiej. Wydarzenie to należy oceniać negatywnie, w szczególności zakładając, że osoby, które dopuściły się tych działań, mogły nie ograniczać się do wznoszenia haseł. W wyniku korespondencji prowadzonej z dyrektorem ECS, negatywnie oceniono przygotowania ECS do tych uroczystości. Z przedstawionych wyjaśnień wynika, że zabezpieczenie obszaru schodów ewakuacyjnych prowadzących na taras ECS stanowił jeden pracownik ochrony. Jest

oczywiste, że wszyscy obywatele mają prawo do wyrażania swoich poglądów, natomiast sposób realizacji tego prawa w tym przypadku określa ustawa Prawo o zgromadzeniach.

6. Podjęcie decyzji o wysokości limitu dotacji dla ECS na wydatki bieżące na 2019 rok w kwocie 4 mln zł zgodnie z aneksem nr 1 z dnia 31 stycznia 2013 roku, do umowy z dnia 8 listopada 2007 roku, nie należy traktować jako sankcję, lecz jako wykonanie uprawnienia Ministra KiDN. Minister podejmując tę decyzję kierował się szeregiem przesłanek wymienionych w komunikacie w sprawie decyzji o wysokości dotacji podmiotowej dla Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku, który 26 października br. został zamieszczony na stronie www.mkidn.gov.pl. Poniżej zaprezentowano w skrócie przesłanki wynikające z komunikatu.

    • Minimalny poziom dotacji ze strony MKiDN ustalono na kwotę 4 mln zł (wynika to z aneksu nr 1 z dnia 31 stycznia 2013 roku, do umowy z dnia 8 listopada 2007 roku dotyczącej utworzenia i prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury pod nazwą Europejskie Centrum Solidarności).

 

    • • Zawarta między organizatorami umowa oraz Statut ECS wyznaczają wiodącą rolę Prezydenta Miasta Gdańska przy obsadzaniu stanowiska Dyrektora ECS, Rady oraz Kolegium Historyczno-Programowego. Nadzór nad ECS sprawuje Prezydent Miasta Gdańska, z zachowaniem w tym zakresie kompetencji pozostałych Organizatorów. ECS zostało wpisane do Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez Gminę Miasta Gdańska. Jak wynika z powyższego zestawienia, mimo wiodącej roli Prezydenta Miasta Gdańska jako głównego organizatora instytucji, to właśnie Minister KiDN przekazywał do tej pory na rzecz ECS dotację podmiotową na najwyższym poziomie. Powrót do kwoty 4 mln zł stanowi więc również w sposób naturalny wyraz adekwatnego poziomu zaangażowania finansowego w stosunku do odpowiedzialności. Prezydent Miasta Gdańska powinien zaangażować bardziej adekwatne środki finansowe, stosowne do jego umocowania i roli, jako organizatora.
    • • Analiza potrzeb finansowanych instytucji prowadzonych i współprowadzonych przez MKiDN w województwie pomorskim, wykazała szereg potrzeb tych instytucji w zakresie dodatkowych środków na ważne projekty kulturalne oraz dysproporcje w potencjale finansowym poszczególnych instytucji, co może prowadzić do uznania przyjętego podziału środków za niesprawiedliwy.
  • • Obserwowanych od dłuższego czasu podejmowanych przez ECS działań, które można interpretować, jako niezgodne z prawem wewnętrznym tej instytucji, mających charakter polityczny (wymieniono je na końcu punktu 5 niniejszej odpowiedzi).

 

Ministerstwo nie neguje działalności Instytutu Lecha Wałęsy w zakresie, w którym jest ona zgodna z obowiązującym prawem, w tym prawem wewnętrznym ECS, pozostawiając polityczne oceny takiej działalności, jako kwestię odrębną, niezwiązaną ze sprawą, będącą

przedmiotem niniejszej odpowiedzi na interpelację. Jednocześnie, jak wskazano powyżej, należy zauważyć, że były Prezydent Lech Wałęsa uczestniczył w ECS w wydarzeniach, które można określić jako agitacje polityczne będące w ECS zabronione.

Z poważaniem

Do wiadomości:

Departament Spraw Parlamentarnych

KPRM